iin plaats van bedelen
Pay4Play

het verhaal van kinderen die al spelende
niet alleen leren maar ook geld krijgen
voor wat zij al spelende maken

werkende kinderen- in welvarende en minder rijke gezinnen

Tijdens onze inkoopreizen voor Oooom Piet gingen wij steeds meer nadenken over kinderarbeid. In het rijkere deel van de wereld werken kinderen ook voor geld. Het gaat dan om karweitjes thuis of om baantjes buiten schooltijd- maar dat noemen we meestal geen kinderarbeid.
In Indonesië kwamen wij persoonlijk weinig echte kinderarbeid tegen, al weten wij dat ook de zorgwekkender vormen bestaan. Het is erg lastig daarvoor een oplossing te vinden, maar het heeft ons wel aan het denken gezet. Wij zagen haast alleen gevallen waarbij tieners die toch niet naar school konden, omdat daar geen geld voor was, hard werkten in een bedrijfje vaak ver van hun famile, maar die het niet echt slecht hadden.
Met Pay4Play zijn we een plan aan het uitwerken waarbij kinderen een klein beetje geld krijgen voor werk dat leuk en leerzaam is. Buiten schooltijd, in een veilige omgeving vlakbij waar ze wonen.

Limo op Nusa Penida- en hoe Pay4Play begon

Het gaat om kleuters die te ver van school wonen om erheen te kunnen lopen, en om al grotere kinderen bij wie het geld voor schooluniformen en voor de voor school verplichte schoenen een probleem is. De ouders kunnen er geld voor aanvragen, maar dan krijgen zij het stempel dat ze officieel armlastig zijn- wat als stigmatiserend ervaren wordt. Erger dan bedelen.
Dus Pay4Play is bedoeld om families zo te helpen dat zij hun trots niet opzij hoeven te zetten om hun kinderen een goede opleiding te laten volgen, hoe weinig geld zij ook hebben.
Je moet ergens beginnen, en wij zijn begonnen op Nusa Penida, een eiland dat deel is van Bali, in de banjar, woonwijk, Limo. Wij komen daar al sinds 1996 bij Made Gata thuis. Wij kennen en vertrouwen hem en ook de kinderen daar komen graag bij hem en zijn familie. Daardoor voelen zich ook op hun gemak bij zijn vriendin van verre, die daar oma Lexa heet. Al 14 jaar lang nam zij tijdens inkoopreizen voor Oooom Piet als het even kon de boot naar Nusa om in Limo bij alle kinderen te ontspannen.
Het werd gewoonte om direct van de boot eerst met Made Gata naar de markt of een winkel te gaan om inkopen te doen voor de kinderen. Er kwamen namelijk steeds meer kinderen om met Lexa liedjes te zingen en te knutselen. Eency Weency Spider, ons Hansje Pansje Kevertje werd eenverzoeknummer- met duimpjes op wijsvingers en alle mooie gebaren. En met dat spannende Engels, dat nu ook een lagere schoolvak is.
Bij het knutselen werden doosjes van fotorolletjes gebruikt. Later kwamen er restjes van glitterstickervellen, fabrieksafval, uit de koffer. En schriftjes en kleurpotloden uit de plaatselijke winkels. De doosjes werden beestjes, de glimmende stukjes sticker werden zegelringen en oorknopjes. Lexa werd in veelvoud uitgetekend, waarbij ze opeens hoge hakken en gele haren kreeg.
Lexa bewonderde hun inventiviteit en creativiteit ook op ander gebied.
Witte bloemetjes met een kleverig steeltje werden tot oorbelletjes gemaakt. De begaafdste kinderen werden als peuter al aangemoedigd om te dansen voor de groep, begeleid met imitatie-gamelan geluiden en enthousiasme.(naar boven)

Pay4Play- de eerste probeersels

Speels en creatief, daar gaat het ook om bij Pay4Play.
Met nadruk op kringloop en natuurlijke materialen en educatieve aspecten. Het eerste produkt in 2009 bestond uit boontjes die als kralen verkocht konden worden. Eesrt werden ze door de kinderen verzameld, daarna schoongemaakt en geteld. Vijftig- en honderdtallen van die kleine rode boontjes die steeds wegrollen. Dus handiger om groepjes van 10 keer 10 te maken, of, voor de wat grotere kinderen, voor 150 boontjes een gros te maken. 12 dozijn is 144, en dan nog 6 erbij. Volgens het motto van Maria Montessori: spelen is leren.
Die eerste keer betaalden we een stuksprijs. In 2010 veranderden we dat in een uurloon, zodat als oudere kinderen de kleintjes helpen ze er zelf niet slechter van worden- en om zorgvuldig werk te stimuleren. Bijvoorbeeld bij het tweede produkt: kringloopkralen van tijdschriftpapier.
Toen wij alweer weg waren hielp Made de kinderen bij het maken van door ons samen ontworpen doosjes van zee-egelhuisjes met kroonkurkdekseltjes.
Toen bleek meteen hoe 'de lopende band' steeds op de loer ligt. Made wilde graag dat wij ons geinvesteerdegeld konden terugverdienen en liet wel erg veel van hetzelfde maken.
Dus toen wij eind augustus 2010 wij wat langer in Limo bleven legden we het accent in overleg met Made meer op eigen inbreng en creativiteit dan op kringloop en natuur. Ze mochten letters en cijfers uitknippen en plakken en van speeldeeg maken. En ze kregen zelf deeg zoals dat waar hun moeders traditionele tempelversieringen mee aan het maken waren om er hun eigen fantasie op uit te leven- wie weet ooit als kerstboomversiering te verkopen. Meer nadruk dus op het hoe en minder op het wat. En minder zorgen om de verkoop- dat komt ooit nog wel. (naar boven)

schoolgang- en begaafde kinderen uit Limo

In Indonesië heten de scholen TK, kleuterschool, SD, basisonderwijs, SMP, Middenschool, en SMA, hoger voorbereidend onderwijs. Soms ook iets anders, maar voor Bali klopt dit wel. Op Nusa Penida is er nog geen SMA, maar naast het basisonderwijs zijn er nu kleuter- en midden-scholen.
De dag dat Made Gata's zoon Yudis geboren werd, in 1998, waren alleen Walter en ik bij Made en zijn vrouw Komang Astini. En er was een leuk en aardig niichtje van Made dat duidelijk plezier had in de rekenspelletjes die ik met haar deed. Zij volgt nu een opleiding in Denpasar, op het eiland Bali zelf, met een beurs van de Indonesische regering.
Haar trotse oom vertelde me dat ze dokter zou worden- "Nee hoor," vertelde zij mij via haar ooms mobieltje, "ik word bidan- verloskundige". Maar wij waren het erover eens dat dat een bijzonder belangrijke functie is. Het zou haar bovendien naar Nusa terugbrengen en de kans geven om haar vrienden en familie daar echt goed te helpen.
Een achterneef van Made's studeert wel medicijnen- een nog duurdere opleidin. Iedereeen die dat kon in de heel uitgebreide familie heeft bijgedragen om dat mogelijk te maken. Wij ontmoetten hem toen wij met de Pay4Play kinderen bezig waren. Hij zat als enige man tussen alle vrouwen omdat iedereen vond dat hij de mooiste Garoeda's en andere ingewikkelde mythische wezens kon maken. Allemaal voor een belangrijke ceremonie voor en rond de gezamenlijke familietempel, de sangga. Een begaafde jongen die vast naar zijn eigen eiland terugkomt als hij arts is. Hij zal een grote schuld hebben, maar de hele familie kan trots zijn. (naar boven)

Pay4Play- om meer kinderen een kans te geven

Dus ja- slimme kinderen kunnen studeren- er zijn beurzen en mensen helpen elkaar. Maar een beetje help van je vrienden is zeker op z'n plaats. Een schooluniform kost geld, en schoenen ook. Op Flores had het vierde van zeven kinderen zijn oude, helemaal versleten schoenen weggegooid nog voor hij de nieuwe gepast had. Hij merkte pas toen de winkel al dicht was dat die te klein waren- en voor schooltijd konden ze niet geruild. Die ozo belangrijke schoenen waren het eerste waarvoor zijn vader zijn net aan ons verdiende geld besteedde. Want zonder schoenen word je niet binnengelaten op school.
Een andere vriend van ons op Flores bleef met maar drie kinderen iets dichter bij de Golkar slogan Dua anak- cukup! Twee kinderen is genoeg! Hij heeft meer geld, maar toch is hij op het Rooms Katholieke Flores na de derde opgehouden. Want ook hij heeft intelligente kinderen voor wie hij het beste wil. En na de basisschool wordt het pas echt duur. Behalve kleding nu ook lesgeld en dure boeken- waar je geen beurs voor kunt krijgen.
TK, kleuterschool, is in de bergen het vaak echt te ver om te lopen voor de kleintjes, en niet iedereen kan zijn kleuter naar school brengen. Het is verbazend hoe opgewekt de kinderen van de 1e klas basisschool, hele einden naar hun school lopen- als het hard regent samen een groot bananenblad boven zich meedragend.
Wij zijn overtuigd dat het veel verschil maakt als je voor die 1e klas al letters en getallen en kleuren kent. En als je pen, potlood, schaar en lijm kunt hanteren. In Amerika richtten ze daarom Headstart op- en dat heeft gezorgd voor een eerlijker kans op succes voor heel veel kinderen.
Moeten we daarom hier geld gaan inzamelen voor schoolkosten of kunnen we beter iets doen waardoor de kinderen een deel van het nodige geld zelf verdienen- al spelende en lerende, gezellig samen met hun vrindjes? De drie keer dat we ons proefprogramma in Limo op Nusa gedraaid hebben heeft iedereen het enorm naar z'n zin gehad. (naar boven)

2009 en 2010- een goed begin het halve werk

Rita Sri Suwantara kwam in februari 2010 speciaal uit Jogjakarta om een video te maken van Pay4Play en van het eiland en we hopen u die ook hier te laten zien- we zijn nog aan het puzzelen hoe dat het eenvoudigst kan want we weten dat niet iedereen die deze site opent geboren is naast een computer.
De video begint met het zingen van een alfabetliedje en dan zie je hoe ze aarzelend beginnen het liedje mee te zingen dat ik maakte over werken en spelen en plezier hebben met je vrinden terwijl je samen leuke dingen maakt. En daarmee geld krijgt voor buku dan makanan- boeken en eten!
Dat was kenneijk belangrijk voor de kinderen- het is nog maar kort geleden dat we het pluizige haar zagen dat op ondervoeding wijst. Dat lijkt gelukkig tot het verleden te horen.
Wij zijn met Pay4Play eigenlijk net zo bezig als toen wij met Oooom Piet kunst en kunstnijverheid importeerden. Wij probeerden daarmee mensen een kans te geven geld te verdienen. Zodat zij kunnen gebruiken zoals henzelf goeddunkt- zonder betutteling. Maar dat geldt nu voor de kinderen- het gaat Made Gata duidelijk om iets anders dan het geld dat hij krijgt voor al zijn inspanningen. Hij bleek toen wij in september 2010 wat langer wilden blijven een heel goed betalend baantje, 12 dagen als kapten op een toeristenboot, aan een vrind te hebben overgedragen. Hij vond het belangrijker om thuis te kunnen zijn op de dagen die ik beschikbaar had voor Pay4Play .
Komang Astini, Made's vrouw, had het daar wel even moeilijk mee gehad leek het. Maar ondanks het mislopen van het kapiteinsloon bleef zij net zo aardig tegen ons als altijd. Ook zij vindt Pay4Play leuk en belangrijk. Zij kon de oudere meisjes goed helpen omdat zij veel ervaring heeft met naai- en borduurwerk- heel handig! De grotere jongens verheugen zich op het namaken van het Javaanse kindervliegertje dat Lexa van een vliegerfestival op Bali meebracht- en ja, natuurlijk mogen ze er zelf een paar houden om te vliegeren- liefst samen met de kleintjes, inclusief de meisjes..
Wij werkten met letters en cijfers van op zichzelf vrij duffe schoolposters, om kleine rekenspelletjes en alfabetjes mee te maken, en doosjes daarvoor om ze dan samen te verkopen. Verrassend hoe leuk de kinderen het bezig zijn met die posters bleken te vinden. De groteren gingen ze aan de kleintjes uitleggen. Ze vonden de schoolposters bijna net zo leuk als de prachtig glimmende kraaltjes uit Jogja waarmee ze oorbelletjes en armbandjes maakten. Die ze gelukkig eerst zelf mochten uitproberen voor se de koffer in gingen voor verkoop hier. (naar boven)

dikasih uang untuk bermain- geld krijgen voor spelen

Februari 2011 gaat Lexa polshoogte nemen in Limo en kijken of de vage ideeën voor een paar kringloop speel-iglo's en hangmatten uitvoerbare ontwerpen kunnen worden voor een paar heel speciaal producten. Kinderen voor kinderen is het achterliggende idee- en het eerste probeersel mag in Limo door de makers zelf gebruikt worden. Made is gelukkig technisch heel goed, en dit keer kan Lexa net een paar dagen langer blijven.
Wij zijn ook heel benieuwd wat de kinderen onder zijn leiding na Lexa's vertrek nog allemaal van het deeg hebben gemaakt waarvoor Made en Lexa royaal de ingrediënten inkochten.
Hun moeders hadden het zelf nodig voor het tempelfeest, dus daar kregen ze maar miezerig kleine beetjes van- al werd alles wel heel goed tegen het bederf gefrituurd door de moeder die de hele dag bij een grote, hete wadjan, een soort wok, daarmee bezig was. Het was duidelijk dat de moeders het leuk vonden hun kroost en oma Lexa zo vrolijk bezig te zien.
Wij hadden wel gedacht aan een beetje Engels door liedjes en prentenboeken en hulp bij schoolwerk- maar in augustus kwamen we er achter dat taalkundig gezien onze aanwezigheid vooral belangrijk is voor het gebruik van bahasa Indonesia door de allerjongsten. Dat is een taal die thuis alleen op elevisie gebruikt wordt- maar om met Lexa te communiceren is het echt nodig- zelfs de paar woordjes Balinees van Lexa zijn niet hun eigen taal- op Nusa hebben ze een eigen dialect daarvan dat vaak heel anders is. Veel van de ouderen op Bali en vooral op Nusa zeggen Lexa's Indonsische zinnetjes licht geamuseerd na- dat is vaak de eerste keer dat zij die taal zelf spreken. De kinderen leren Indonesisch pas op de basisschool- op de kleuterschool beginnen ze met standaard-Balinees.
Het Pay4Play liedje is ook in het Indonesisch, met aan het eind hetzelfde verhaaltje in het Engels- wat alleen de dappersten proberen mee te zingen.:
(op de wijs van When I was just a little girl)
Dikasih uang, untuk bermain- kerja dan belajar, bersama teman- bikin yang lucu- dikasih uang- beli buku dan makanan-
(op de wijs van Que sera, sera)
Pay for Play is good- your work will buy books and food- you learn while you work and play- and have fun with friends. (naar boven)